![\"\"](\"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/42956054_2321562897857230_4042513400423514112_o-1024x768.jpg\")
Dzielna dru\u017cyna sekcji kartagi\u0144skiej trzymaj\u0105ca przepyszny puls punica.<\/p><\/div>\n
G\u0142\u00f3wnymi informatorami w sprawie fenickiej kuchni kolonialnej s\u0105 m.in.: s\u0142ynny Apicjusz, Magon \u2013 tw\u00f3rca jedynego punickiego tekstu powielanego przez Rzymian po 146 roku p.n.e., chory z nienawi\u015bci Katon Starszy oraz naoczny \u015bwiadek upadku miasta \u2013 Polibiusz. Bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em analogii s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni mieszka\u0144cy Tunezji, Algieru i Maroka. Tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie dotrwa\u0142y do dzi\u015b. Mo\u017cliwe, \u017ce niekt\u00f3re zwyczaje muzu\u0142ma\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w Afryki P\u00f3\u0142nocnej nawi\u0105zuj\u0105 do tradycji fenickich.\u00a0 Sumuj\u0105c zebrane w ten spos\u00f3b informacje z odrobin\u0105 wyobra\u017ani mo\u017cemy spr\u00f3bowa\u0107 opisa\u0107 po\u017cywienie gugga<\/em> (szczury \u2013 pogardliwe okre\u015blenie Punijczyk\u00f3w) \u2013 najwi\u0119kszych wrog\u00f3w Rzymu.<\/p>\n Podstaw\u0105 gospodarki oraz diety Punijczyk\u00f3w by\u0142o zbo\u017ce. Zar\u00f3wno w dzisiejszej Tunezji, jak i Hiszpanii, Sardynii czy Sycylii uprawiano g\u0142\u00f3wnie pszenic\u0119 oraz j\u0119czmie\u0144. S\u0142abo lub wcale zmielone ziarna jadano w formie kasz i owsianek. Jeszcze w okresie rzymskim do mieszka\u0144c\u00f3w Afryki przylgn\u0119\u0142o okre\u015blenie \u201ekaszo\u017cerc\u00f3w\u201d. Po\u017cywne dania zbo\u017cowe pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego arabskiego kuskusu w punickim \u015bwiecie. Dzi\u0119ki Katonowi znamy jeden przepis na kasz\u0119 j\u0119czmienn\u0105 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 pochodz\u0105cy z okresu przedrzymskiego. Ziarna j\u0119czmienia namaczano w wodzie przez dob\u0119. Nast\u0119pnie mieszano je z miodem, serem bia\u0142ym oraz kurzym jajkiem. Powsta\u0142\u0105 mas\u0119 zapiekano w specjalnych jednorazowych (autor zaleca takie dzia\u0142anie) glinianych naczyniach. Ciasto jest wyborne, smakiem przypomina doskonale nam znany sernik. Jego jako\u015b\u0107 potwierdzaj\u0105 tak rekonstruktorzy, jak i tury\u015bci. Czasami mo\u017cna go spr\u00f3bowa\u0107 na stanowisku sekcji kartagi\u0144skiej naszego stowarzyszenia. Serdecznie zach\u0119camy do pr\u00f3bowania! Z m\u0105ki zmieszanej z wod\u0105, oliw\u0105 i odrobin\u0105 soli pieczono popularny do dzi\u015b w Tunezji typ chleba. Przygotowane niewielkie placki przyklejano do \u015bcianek pieca (dzi\u015b pod nazw\u0105 tannur\/taboun\/tandoor<\/em> wyst\u0119puje od Maroka po Indie). Gotowy wypiek zapewne jak i wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie by\u0142 jadany tak przez biednych jak i arystokracj\u0119. Prosty placek s\u0142u\u017cy\u0142 za g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o kalorii, talerz, widelec, a nawet serwetk\u0119! Raczej nie stosowano dro\u017cd\u017cy w celu spulchnienia ciasta, cho\u0107 by\u0142a to metoda znana Fenicjanom w Lewancie od epoki br\u0105zu.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pita#\/media\/File:Nablus_souq_pita_118_-_Aug_2011.jpg<\/p><\/div>\n Z warzyw najbardziej popularne by\u0142y kapusta, karczochy, soczewica oraz groch. Podobnie jak zbo\u017ce by\u0142y to produkty tanie i \u0142atwo dost\u0119pne. To w\u0142a\u015bnie nimi \u017cywi\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 osadnik\u00f3w punickich. Ogr\u00f3dki Punijczyk\u00f3w niewiele r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych wyst\u0119puj\u0105cych w Italii i Helladzie. Uprawiano figi, daktyle oraz granaty \u2013 zwane przez Rzymian jab\u0142kami punickimi (mala punica<\/em>). Granat nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie smaczn\u0105 przek\u0105sk\u0105, jako symbol p\u0142odno\u015bci by\u0142 prawdopodobnie \u2013 tak jak i u Hellen\u00f3w, wykorzystywany w obrz\u0119dach ku czci b\u00f3stw p\u0142odno\u015bci (Tanit oraz Asztarte). Warto te\u017c wspomnie\u0107 o tym, \u017ce Katon Starszy nak\u0142aniaj\u0105c senat rzymski do ostatecznego rozprawienia si\u0119 z niepokorn\u0105 Kartagin\u0105 pokazywa\u0142 politykom owoc granatu, jako dow\u00f3d bogactwa i dobrobytu Punijczyk\u00f3w. Sama palma rodz\u0105ca owoce by\u0142a bardzo popularnym symbolem u\u017cywanym przez Kartagi\u0144czyk\u00f3w chocia\u017cby na monetach.<\/p>\n Krajobrazy tunezyjskich p\u00f3l, gaj\u00f3w oliwnych i sad\u00f3w musia\u0142y uzupe\u0142nia\u0107 pasieki. Mi\u00f3d by\u0142 jedynym dost\u0119pnym dla staro\u017cytnych s\u0142odzikiem. Ka\u017cdy spos\u00f3b na urozmaicenie smaku do\u015b\u0107 ma\u0142o wyrazistych potraw by\u0142 na wag\u0119 z\u0142ota. S\u0142odz\u0105cy mi\u00f3d i nadaj\u0105cy przyjemnego smaku umami sos rybny by\u0142y u\u017cywane powszechnie. W medycynie, malarstwie, garbarstwie oraz przy produkcji but\u00f3w wykorzystywano produkt uboczny wyst\u0119puj\u0105cy przy produkcji miodu \u2013 doskona\u0142y wosk zwany przez Rzymian cera Punica<\/em>.<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka dla Kartagi\u0144czyk\u00f3w by\u0142o mi\u0119so ssak\u00f3w i ryb. Jadano dr\u00f3b, owce, psy (sam kr\u00f3l kr\u00f3l\u00f3w Dariusz wystosowywa\u0142 pismo do Kartagi\u0144czyk\u00f3w, w kt\u00f3rym nakazywa\u0142 zaprzestanie tej praktyki!) kozy oraz dzikie zwierz\u0119ta zamieszkuj\u0105ce g\u00f3ry oddzielaj\u0105ce wybrze\u017ce Afryki od Sahary. Nie wiemy czy Fenicjanie jako lud semicki unikali wieprzowiny \u2013 to jedno z pyta\u0144,\u00a0 na kt\u00f3re najprawdopodobniej nigdy nie znajdziemy odpowiedzi. Mimo semickich korzeni, dzi\u0119ki kt\u00f3rym Punijczycy stanowi\u0105 jedn\u0105 rodzin\u0119 z min. Izraelitami i Arabami, mieszka\u0144cy Kartaginy nie zachowali w swojej kulturze obrzezania. Nie mo\u017cemy, wi\u0119c przyjmowa\u0107, \u017ce kopiuj\u0105c zwyczaje dalekich kuzyn\u00f3w, unikali wieprzowiny.<\/p>\n Dzi\u0119ki Apicjuszowi znamy przepis na danie g\u0142\u00f3wne goszcz\u0105ce prawdopodobnie na punickich sto\u0142ach. Kurczak po numidyjsku (pullum Numidicum<\/em>) przetrwa\u0142 Kart-Hadast, b\u0119d\u0105c popularn\u0105 potraw\u0105 w cesarstwie rzymskim. Plemiona berberyjskie przez setki lat ulegaj\u0105ce wp\u0142ywom punickim ,w ko\u0144cu stworzy\u0142y silne pustynne pa\u0144stwo. Rozwijaj\u0105ce si\u0119 kr\u00f3lestwo Numidii w I wieku p.n.e. nadal kontynuowa\u0142o tradycje semickich \u017ceglarzy (pomimo stania si\u0119 rzymsk\u0105 marionetk\u0105), bardzo prawdopodobnym wydaje si\u0119 punicki rodow\u00f3d tego dania. Pozbawionego pi\u00f3r ptaka przyprawiano pieprzem, kminem, kolendr\u0105, miodem, octem, orzechami w\u0142oskimi i oliw\u0105. Doprawione fragmenty lub ca\u0142ego kurczaka zapiekano w glinianych naczyniach a\u017c do momentu, gdy mi\u0119so odchodzi\u0142o od ko\u015bci (linki do dok\u0142adnych przepis\u00f3w dla ciekawych antycznych smak\u00f3w czytelnik\u00f3w zostan\u0105 umieszczone na ko\u0144cu artyku\u0142u). Ratunkiem dla biedniejszych mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142y ryby. Miasta lokalizowane na wybrze\u017cu zapewnia\u0142y sta\u0142y i \u0142atwy dost\u0119p do \u015bwie\u017cych owoc\u00f3w morza. Puniccy rybacy wype\u0142niali swoje stragany skorupiakami, tu\u0144czykami, t\u0119pog\u0142owami, solkami i z\u0142otopstr\u0105gami licznie wyst\u0119puj\u0105cymi w Morzu \u015ar\u00f3dziemnym.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Stele_with_fish_and_Tanit_sign-MBA_Lyon_1969-95-IMG_0552.jpg?fbclid=IwAR1X25vDnzyoz-bFq63rWkEOy83Jt1al_NxsQKtYWeubn9lCe0ekmWRozZ4<\/p><\/div>\n Obok zbo\u017ca jednymi z bardziej dochodowych towar\u00f3w eksportowych Punijczyk\u00f3w by\u0142y wino i oliwa. T\u0142usta ciecz pozyskiwana z oliwek s\u0142u\u017cy\u0142a do o\u015bwietlania pomieszcze\u0144, doprawiania md\u0142ych da\u0144 zbo\u017cowych, piel\u0119gnacji cia\u0142a czy konserwacji ubioru i sprz\u0119t\u00f3w. Nie odbiega\u0142a jako\u015bci\u0105 od produkt\u00f3w greckich czy rzymskich. Wyj\u0105tkowym napojem by\u0142o kartagi\u0144skie wino (przez Rzymian nazywane possum<\/em>). W traktacie rolniczym Magona znajdujemy przepis na jego wykonanie. Zerwane winogrona suszono na s\u0142o\u0144cu przez miesi\u0105c, po czym fermentowano je w specjalnych kadziach. Gotowy p\u0142yn le\u017cakowano w glinianych amforach. Pomys\u0142 robienia wina z rodzynek nie zagin\u0105\u0142 przez ponad 2000 lat! Wydaje si\u0119, \u017ce hiszpa\u0144ska Malaga nawi\u0105zuje do punickiego napitku. R\u00f3wnie\u017c tunezyjscy \u017bydzi (w odr\u00f3\u017cnieniu od wi\u0119kszo\u015bci muzu\u0142ma\u0144skich Tunezyjczyk\u00f3w mog\u0105 spo\u017cywa\u0107 alkohol) nadal produkuj\u0105 win\u0105 z suszonych na s\u0142o\u0144cu winogron.<\/p>\n Po\u017cywienie Punijczyk\u00f3w, mimo \u017ce podobne do wyst\u0119puj\u0105cego w ca\u0142ej kuchni \u015br\u00f3dziemnomorskiej posiada w sobie co\u015b orientalnego. Zainteresowanych spr\u00f3bowaniem s\u0142odkiej kaszy jedzonej na \u015bniadanie przez m\u0142odego Hannibala czy kurczaka serwowanego w jad\u0142odajniach przedmie\u015b\u0107 Kartaginy zach\u0119cam do odtworzenia przepis\u00f3w i podzielenia si\u0119 wynikami w komentarzach na stronach Hellas et Roma!<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Polecamy:<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/1024px-Nablus_souq_pita_118_-_Aug_2011-1024x681.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/400px-Stele_with_fish_and_Tanit_sign-MBA_Lyon_1969-95-IMG_0552.jpg\")