{"id":39,"date":"2018-01-13T17:20:12","date_gmt":"2018-01-13T16:20:12","guid":{"rendered":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/?p=39"},"modified":"2018-03-06T08:34:00","modified_gmt":"2018-03-06T07:34:00","slug":"w-co-ubierali-sie-starozytni","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/w-co-ubierali-sie-starozytni\/","title":{"rendered":"W co ubierali si\u0119 staro\u017cytni?"},"content":{"rendered":"

W co ubierali si\u0119 staro\u017cytni? Nie by\u0142o wszechobecnego dzi\u015b poliestru. To oczywiste. Nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c tkaniny staro\u017cytne odznacza\u0142y si\u0119 wysokim standardem wykonania. \u015awiadcz\u0105 o tym tekstylne \u017ar\u00f3d\u0142a archeologiczne, kt\u00f3re niestety ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 specyfik\u0119 zachowuj\u0105 si\u0119 niezmiernie rzadko. Musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione naprawd\u0119 szczeg\u00f3lne warunki, \u017ceby jaka\u015b tkanina lub cho\u0107by w\u0142\u00f3kienko przetrwa\u0142o w ziemi do naszych czas\u00f3w1.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

W co ubierali si\u0119 staro\u017cytni? Nie by\u0142o wszechobecnego dzi\u015b poliestru. To oczywiste. Nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c tkaniny staro\u017cytne odznacza\u0142y si\u0119 wysokim standardem wykonania. \u015awiadcz\u0105 o tym tekstylne \u017ar\u00f3d\u0142a archeologiczne, kt\u00f3re niestety ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 specyfik\u0119 zachowuj\u0105 si\u0119 niezmiernie rzadko. Musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione naprawd\u0119 szczeg\u00f3lne warunki, \u017ceby jaka\u015b tkanina lub cho\u0107by w\u0142\u00f3kienko przetrwa\u0142o w ziemi do naszych czas\u00f3w.1 W\u015br\u00f3d w\u0142\u00f3kien naturalnych, u\u017cywanych do produkcji tkanin, wyr\u00f3\u017cniamy dwie grupy: w\u0142\u00f3kna pochodzenia zwierz\u0119cego i pochodzenia ro\u015blinnego.\u00a0 We\u0142na, jedwab oraz bisior2 wytwarzane s\u0105 przez zwierz\u0119ta. Natomiast do ro\u015blinnych zaliczamy w\u0142\u00f3kna pozyskiwane z lnu, konopi, bawe\u0142ny oraz pokrzyw i in.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

We\u0142na to okrywa w\u0142osowa niekt\u00f3rych zwierz\u0105t nazywanych we\u0142nistymi. Na najwi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 we\u0142n\u0119 pozyskuje si\u0119 od owiec (Oves aries). Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce w staro\u017cytnej Europie ubrania wykonane z we\u0142ny by\u0142y najbardziej rozpowszechnione. Przewag\u0119 we\u0142ny w archeologicznych znaleziskach tekstylnych nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 jej du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c w\u0142\u00f3kien ro\u015blinnych odporno\u015bci\u0105 na dezintegracj\u0119. We\u0142na po prostu w ziemi zachowuje si\u0119 najd\u0142u\u017cej spo\u015br\u00f3d innych surowc\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych3. Za popularno\u015bci\u0105 we\u0142ny przewa\u017caj\u0105 r\u00f3wnie\u017c jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci termoizolacyjne oraz \u0142atwo\u015b\u0107 pozyskania. Owce poza tym nie s\u0105 zbyt wymagaj\u0105cymi w utrzymaniu zwierz\u0119tami. Mo\u017cna je wypasa\u0107 na nizinnych pastwiskach i na g\u00f3rskich halach. Wystarczy zapewni\u0107 im dost\u0119p do jakiegokolwiek terenu zielonego oraz zatroszczy\u0107 si\u0119 o zabezpieczenie paszy na zim\u0119.\u00a0 Owca opr\u00f3cz we\u0142ny daje mleko, a w ko\u0144cu tak\u017ce mi\u0119so i sk\u00f3r\u0119, s\u0105 to dodatkowe korzy\u015bci z hodowli tego gatunku zwierz\u0105t.<\/p>\n

We\u0142na jest do\u015b\u0107 prosta w obr\u00f3bce. Po zestrzy\u017ceniu i rozlu\u017anieniu w palcach mo\u017cna runo prz\u0105\u015b\u0107 od razu. Chocia\u017c lepiej jest podda\u0107 j\u0105 obr\u00f3bce: w celu pozbycia si\u0119 zanieczyszcze\u0144 (trzepanie, p\u0142ukanie) oraz w celu rozlu\u017anienia w\u0142\u00f3kien (czesanie).\u00a0Przeciwnie do we\u0142ny, tekstylia lniane s\u0105 trudniejsze do wytworzenia. Pole pod upraw\u0119 nale\u017cy przygotowa\u0107. Proces obr\u00f3bki lnu jest d\u0142u\u017cszy i sk\u0142ada si\u0119 z wi\u0119kszej liczby etap\u00f3w, ni\u017c w przypadku we\u0142ny. Natomiast tkaniny jedwabne i bawe\u0142niane by\u0142y na tyle egzotyczne, \u017ce sta\u0107 na nie by\u0142o tylko najbogatszych. Jedwab sprowadzano z Dalekiego Wschodu, chocia\u017c bawe\u0142na uprawiana by\u0142a nie tylko w Indiach, ale te\u017c w Egipcie i Sudanie4.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W\u0142\u00f3kno mo\u017cna pozyskiwa\u0107 te\u017c z innych ro\u015blin. Chocia\u017c r\u00f3\u017cne ich gatunki zawieraj\u0105 w\u0142\u00f3kna r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci i wytrzyma\u0142o\u015bci. Ro\u015blina staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em surowca tekstylnego, je\u015bli w og\u00f3le mo\u017cna wydoby\u0107 z niej w\u0142\u00f3kno. Czyli musi ono do\u015b\u0107 \u0142atwo da\u0107 si\u0119 oddziela\u0107 od zdrewnia\u0142ych cz\u0119\u015bci \u0142odygi oraz musi by\u0107 na tyle odporne na zrywanie, \u017ceby da\u0142o si\u0119 podda\u0107 je dalszej obr\u00f3bce. Istotna jest te\u017c ilo\u015b\u0107 pozyskiwanego w\u0142\u00f3kna w stosunku do ilo\u015bci pa\u017adzierzy (resztek). Bior\u0105c pod uwag\u0119 te czynniki, najlepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 len i konopie. Nie znaczy to jednak, \u017ce nie mo\u017cna pokombinowa\u0107 z innym surowcem.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W\u0142\u00f3kno na potencjalny ciuszek mo\u017cna otrzyma\u0107 r\u00f3wnie\u017c z pospolitych pokrzyw. S\u0105 to ro\u015bliny pod wieloma wzgl\u0119dami u\u017cyteczne, tak\u017ce z naszego (tekstylnego) punktu widzenia. Daj\u0105 w\u0142\u00f3kno, mo\u017ce nie tak d\u0142ugie jak len i mniej przyjazne w obr\u00f3bce, ale za to bardziej delikatne. Pokrzywy s\u0105 te\u017c du\u017co mniej wydajne, tzn. potrzebujemy du\u017co wi\u0119cej ro\u015blin, \u017ceby uzyska\u0107 t\u0105 sam\u0105 ilo\u015b\u0107 surowca.\u00a0Niestety nie s\u0105 mi znane \u017ar\u00f3d\u0142a, dotycz\u0105ce u\u017cycia tkanin pokrzywowych w okresie rzymskim (od prze\u0142omu er do ok. V w n.e.), ale s\u0105 na to dowody w epoce br\u0105zu 5. Mo\u017cemy przypuszcza\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c powstawa\u0142y i by\u0142y wykorzystywane. Je\u017celi kto\u015b z szanownych czytelnik\u00f3w wie co\u015b na ten temat, to zapraszam do dyskusji.<\/p>\n

 <\/p>\n

Serdecznie zapraszamy na blog Ewy:\u00a0https:\/\/miedlarka.blogspot.com\/<\/a><\/p>\n

http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/nic_z_pokrzywy_eng_x264.mp4<\/a><\/video><\/div>\n

 <\/p>\n

Przypisy:<\/p>\n

1 Jerzy Maik, W\u0142\u00f3kiennictwo kultury wielbarskiej<\/em>, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, \u0141\u00f3d\u017a 2012, str. 652<\/p>\n

2 https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Bisior, dost. 09.12.163<\/p>\n

3 Zofia Kaczmarek, Tkactwo w relacjach kulturowych Cesarstwa Rzymskiego z Barbaricum (I-III wiek n.e. )<\/em>, Pozna\u0144 2013, str. 1294<\/p>\n

4 John P. Wild, Textile Manufacture in the Northern Roman Provinces<\/em>, Cambridge 1970, str. 185<\/p>\n

5 http:\/\/www.nature.com\/articles\/srep00664, dost. 09.12.16<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W co ubierali si\u0119 staro\u017cytni? Nie by\u0142o wszechobecnego dzi\u015b poliestru. To oczywiste. Nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c tkaniny staro\u017cytne odznacza\u0142y si\u0119 wysokim standardem wykonania. \u015awiadcz\u0105 o tym tekstylne \u017ar\u00f3d\u0142a archeologiczne, kt\u00f3re niestety ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 specyfik\u0119 zachowuj\u0105 si\u0119 niezmiernie rzadko. Musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione naprawd\u0119 szczeg\u00f3lne warunki, \u017ceby jaka\u015b tkanina lub cho\u0107by w\u0142\u00f3kienko przetrwa\u0142o w ziemi do naszych czas\u00f3w1.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":47,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[8,18],"class_list":["post-39","post","type-post","status-publish","format-video","has-post-thumbnail","hentry","category-tkactwo","tag-tkactwo","tag-ubior-starozytnych","post_format-post-format-video"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39"}],"version-history":[{"count":12,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":312,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions\/312"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}