{"id":69,"date":"2018-01-13T17:43:05","date_gmt":"2018-01-13T16:43:05","guid":{"rendered":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/?p=69"},"modified":"2018-01-24T19:29:19","modified_gmt":"2018-01-24T18:29:19","slug":"krotko-o-rybie-na-stole-rzymskim","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/krotko-o-rybie-na-stole-rzymskim\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3tko o rybie na stole rzymskim"},"content":{"rendered":"

Ryby na rzymskich sto\u0142ach to rzecz oczywista! Spo\u017cywano je cz\u0119\u015bciej ni\u017c mi\u0119so wieprzowe. Dzi\u015b \u015bwiatowy dzie\u0144 ryby, dlatego te\u017c z culiny \u201eCaelum in ore\u201d pojawia si\u0119 opowie\u015b\u0107 o rybie.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Obecno\u015b\u0107 ryb w diecie staro\u017cytnych Rzymian wydaje si\u0119 oczywisto\u015bci\u0105. Jak odnajdujemy w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych jadano je na zimno jako przek\u0105sk\u0119 do drugiego \u015bniadania (prandium). W wykwintniejszej formie u\u015bwietnia\u0142y uczty. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 podawanych da\u0144 niekt\u00f3rych zachwyci, innych mo\u017ce lekko przerazi\u0107 – poniewa\u017c Rzymianie mieli lekko odmienne gusta kulinarne ni\u017c my wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Znali i nam bliskie sposoby serwowania ryb: sma\u017cone na patelni, pieczone na ruszcie, gotowane w wodzie z zio\u0142ami, ale r\u00f3wnie\u017c lubowali si\u0119 w nietypowych potrawach jak: pulpeciki z ogona langusty czy ryby nadziewane m\u00f3\u017cd\u017ckami i pieprzem. Nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o s\u0142ynnym sosie rybnym, czyli garum, stanowi\u0105cym nieod\u0142\u0105czny sk\u0142adnik wielu rzymskich da\u0144.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A ile dok\u0142adnie rodzaj\u00f3w ryb znali antyczni mieszka\u0144cy basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego? Jak znajdujemy w opracowaniu prof. Macieja Kokoszki \u2013 omawia on ponad \u2026. gatunk\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nazw nic nam nie m\u00f3wi jak np. \u2026. Bardzo mo\u017cliwe, \u017ce rodzaje ryb nie istniej\u0105 ju\u017c we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Jednak w monografii odnajdujemy kilka gatunk\u00f3w znanych nam wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie: murena, tu\u0144czyk, turbot, serdelki czy dorada.
\nRyby, mimo, wydawa\u0142o by si\u0119, swojej wszechobecno\u015bci nie stanowi\u0142y znacznej cz\u0119\u015bci menu codziennego Rzymian. G\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 cen\u0119. Warto\u015b\u0107, co okazalszych ryb w czasach cesarstwa przekracza\u0142a bud\u017cet codzienny zwyk\u0142ej rzymskiej rodziny. St\u0105d te\u017c dieta codzienna opiera\u0142a si\u0119 na ro\u015blinach str\u0105czkowych i zbo\u017cach. Sytuacj\u0119 zmieni\u0142o powstawanie staw\u00f3w rybnych \u2013 ceny ryb s\u0142odkowodnych by\u0142y czasami niemal dwukrotnie ni\u017csze ni\u017c ceny ryb morskich. Jak wi\u0119c radzili sobie plebejusze? Zadowalali si\u0119 rybami ta\u0144szymi, jednak nie zawsze grzesz\u0105cymi \u015bwie\u017co\u015bci\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ciekawym sposobem radzenia sobie w \u015bwiecie kulinari\u00f3w by\u0142o sfa\u0142szowanie dania rybnego. Nie stanowi\u0142o to czego\u015b szczeg\u00f3lnego, poniewa\u017c z samym zjawiskiem oszustw w kuchni antycznej spotykano si\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Zamieniano ziarna czarnego pieprzu na owoce ja\u0142owca, a zamiast drogocennego szafranu sprzedawano farbowane wi\u00f3ry drewna. Sam Apicjusz podaje przepis na fa\u0142szyw\u0105 ryb\u0119. A oto i on:<\/p>\n

S\u0142ona potrwa zast\u0119puj\u0105ca solon\u0105 ryb\u0119: ugotujesz w\u0105tr\u00f3bk\u0119, utrzesz i dodasz pieprzu albo sosu zes fermentowanych ryb, albo soli. Dolejesz oliwy. <Mo\u017cesz utrze\u0107> w\u0105tr\u00f3bek zaj\u0119czych, ko\u017al\u0119cych, jagni\u0119cych albo kurzych. A je\u015bli chcesz, przygotowanej masie nadaj w foremce kszta\u0142t ryby. Pokropisz z wierzchu \u015bwie\u017c\u0105 oliw\u0105.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

S\u0142ona potrawa rybna lekko nadjedzona przez naszych rzymskich biesiadnik\u00f3w.<\/sup>\u00a0<\/em><\/p>\n

Bibliografia:<\/strong>
\nApicjusz Marek Gawiusz, O sztuce kulinarnej sztuk dziesi\u0119\u0107<\/em>, przek\u0142. I. Miko\u0142ajczyk, S. Wyszomirski, Toru\u0144 2012; ks. IX, 10 (10).
\nWinniczuk, L. Ludzie i obyczaje staro\u017cytnej Grecji i Rzymu<\/em>, Warszawa 2008, s. 323-325
\nKokoszko M. Ryby i ich znaczenie w \u017cyciu codziennym ludzi p\u00f3\u017anego antyku i wczesnego Bizancjum (III-VII w.)<\/em>, \u0141\u00f3d\u017a 2005.
\nWalker H., Fish: Food from the Waters, Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery<\/em>, Oxford 1998, p. 95-96.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryby na rzymskich sto\u0142ach to rzecz oczywista! Spo\u017cywano je cz\u0119\u015bciej ni\u017c mi\u0119so wieprzowe. Dzi\u015b \u015bwiatowy dzie\u0144 ryby, dlatego te\u017c z culiny \u201eCaelum in ore\u201d pojawia si\u0119 opowie\u015b\u0107 o rybie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":68,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[4,5,17],"class_list":["post-69","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-kuchnia-rzymska","tag-kuchnia-rzymska","tag-marcus-gawiusz-apiciujsz","tag-ryby","post_format-post-format-gallery"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions\/215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/hellasetroma.freha.pl\/fama\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}